• logo-change-language
سید یونس ساداتی 295 1401/08/29

قدیمی ترین فرش جهان از ایران

قدیمی ترین فرش جهان از ایران

فرش پازیریک قدیمی‌ترین فرش کشف شده در جهان است و کمتر قالیبافی است که نام آن را نشنیده باشد. فرش پازیریک را می‌توان نمادی از تاریخ هنر قالی‌بافی و فرش دستباف معرفی کرد که در روسیه کشف شد و ابهامات زیادی را در مورد قدمت این هنر آشکار کرد. اما سؤالات زیادی در مورد این فرش وجود دارد که آیا این فرش ایرانی است یا خیر؟ ویژگی‌های این فرش و نقوش به‌کاررفته در آن چیست و امروزه در کجا نگهداری می‌شود؟

در این مقاله از فرش محتشم، پس از آشنایی کلی با تاریخچه فرش پازیریک، قصد داریم به بررسی نشانه‌هایی بپردازیم که به شما نشان می‌دهد قدیمی‌ترین فرش جهان مال کدام کشور است؟

 

تاریخچه فرش پازیریک

در سال 1328 هجری شمسی بود که کشف فرش پازیریک مانند یک بمب موردتوجه جهانیان و دوستداران فرش قرار گرفت و توسط سرگئی رودنکو روس در روسیه به جهانیان معرفی شد.

این فرش شگفت‌انگیز توسط رودنکو و گروهش در مقبره یخ‌زده فرمانروایان سکاها (مردم کوچ‌نشین ایرانی‌تبار) در منطقه‌ای از سیبری به نام کوه‌های آلتای (میان روسیه، مغولستان، قزاقستان و چین) کشف شد.

پس از کشف این فرش، موضوع اصلی که همگان را متعجب کرد برآورد تقریبی بافت آن بود. مطالعات روی فرش پازیریک قدمت بافت فرش را به 400 سال قبل از میلاد مسیح یعنی 2500 سال قبل می‌رساند که درک آن برای کارشناسان فرش بسیار دشوار بود.

مگه میشه فرشی با این قدمت همچنان سالم باشد؟! موضوعی که شاید تا قبل از کشف این فرش از نظر منطقی غیرممکن بود.

از سوی دیگر، کشف قدیمی‌ترین و کهن‌ترین فرش جهان بااین‌همه نقوش شگفت‌انگیز در منطقه‌ای غیر از بین‌النهرین، یونان و مصر نیز از نکات ویژه فرش است.

 

ویژگی‌ها و مشخصات فرش پازیریک

  • این فرش از نظر شکل ظاهری تقریباً مربعی شکل بوده و دارای ابعاد دقیق 1.98 متر در 1.89 است.
  • گره‌های به‌کاررفته در قالی پازیریک متقارن یا ترکی است.
  • تعداد برجستگی آن تقریباً 3600 گره در دسی‌متر مربع است.
  • نخ مورداستفاده در فرش پازیریک نیز از پشم مرغوب است.
  • نقوش به کار رفته در این فرش بسیار متنوع و گسترده است.
  • رنگ‌بندی قالب به کار رفته در این فرش دستباف قرمز است.
  • نخ این فرش کمی کشیده شده و پودهای آن بین دو ردیف گره سه یا چهار بار می‌پیچند.
  • طرح و بافت این فرش بسیار پیشرفته و کامل بوده و نسبت به زمان خود جلوه‌ای بی‌نظیر دارد.
  • قدمت این فرش باعث شده تا آزمایش‌های رادیواکتیو که برای تشخیص قدمت آن انجام می‌شود نتایج متفاوتی داشته باشد و نمی‌توان سال دقیق بافت آن را مشخص کرد.

 

فرش پازیریک

 

آیا فرش پازیریک ایرانی است؟

موضوعی که همواره بین کشورهای مختلف و کارشناسان آن موردبحث بوده است، محل دقیق بافت فرش پازیریک است.

قبل از اینکه بخواهیم نظر یا بحثی در مورد خاستگاه اصلی این فرش بیان کنیم، باید به یک نکته مهم اشاره کنیم:

نکته‌ای که می‌توان در این باره به‌یقین گفت این است که نسبت دادن فرش 2500ساله ای که در کوه‌های سیبری یافت شده به یک منطقه خاص کمی دشوار است و به‌نوعی صرفا بر اساس حدس و گمان است. و نمی توان در مورد آن نظر صددرصدی بیان کرد.

ازاین‌رو ابتدا سعی می‌کنیم مهم‌ترین و اصلی‌ترین نظریات صاحب‌نظران این حوزه چه در ایران و چه در خارج از کشور را در مورد پیدایش این فرش خلاصه کنیم:

 

نظریه مورخان فرش در مورد پازیریک

سرگئی رودنکو (کاشف فرش): این محقق معتقد است که فرش پازیریک از نظر طرح شباهت زیادی به تابلوهای تخت‌جمشید دارد و با انسان پیوند خورده است.

جیمز اوپی: او که از بزرگ‌ترین کارشناسان فرش معاصر به شمار می‌رود، قالی پازیریک را که توسط عشایر کویر بافته می‌شود، از همین نواحی می‌داند.

دیوید استروناخ: تاریخ‌دانان برجسته بر این باورند که طرح پازیریک بدون شک مربوط به ایران است، اما ممکن است عشایر همان مناطق فرش را بر اساس نقشه ایرانی بافته باشند.

علی حصاری: یکی از صاحب‌نظران برجسته ایرانی نظر جیمز اوپی را رد می‌کند و نظریه خود را این‌گونه بیان می‌کند:

امکان ندارد طرح و بافت این اثر کار عشایر دوران باستان باشد، دلیل این امر پختگی و طراحی پیشرفته این فرش است که نشان می‌دهد به‌احتمال زیاد این اثر در مناطق شهری آن زمان بافته شده است ...

از طرفی در مورد جنی هاسکو می‌گوید که سعی کرده با پخش طرح و بافت این فرش به مناطق مختلف همه را راضی نگه دارد، اما اینطور نیست.

 

دلایل ایرانی بودن پازیریک

نظر کارشناسان را در مورد فرش پازیریک در قسمت قبل به‌دقت بررسی کردیم و بسیاری از ما ایرانی‌ها معتقدیم که این فرش در دوران باستان توسط ایرانیان بافته شده است و دلایل محکمی برای این امر وجود دارد که با هم بررسی می‌کنیم.

1. غنای تاریخی و قدرت همیشگی ایرانیان در قالی‌بافی و فرش دستباف. چه کشورها و دولت‌های سراسر جهان آن را بپذیرند و چه نپذیرند، ایران در درازمدت همواره یکی از مهم‌ترین قدرت‌های قالی‌بافی بوده است و وقتی صحبت از مقطعی از تاریخ به میان می‌آید، به‌احتمال زیاد باید منتظر بمانیم تا ردی از ایران پیدا شود.

2. فرش پازیریک و طرح آن به‌گونه‌ای است که از نظر ظاهری شباهت زیادی به نقوش هک شده تخت‌جمشید در دوره هخامنشیان دارد.

3. این فرش از نظر رنگ دارای رنگ‌های قرمز، نارنجی، زرد، سبز و آبی است که از رنگ‌های رایج در بافت فرش ایرانی بوده است. رنگ قرمز در دوره هخامنشیان یکی از اصلی‌ترین تم‌های رنگی ایران بوده.

4. اما مهم‌ترین نکته طرح این فرش است که این موضوع را بیشتر نمایان می‌کند. مواردی که در نقشه این فرش در مورد ایرانی بودن می‌توان به آنها اشاره کرد به شرح زیر است:

استفاده از تصاویر حیوانات افسانه‌ای شبیه شیر بال‌دار معروف به گریفین که یکی از حیوانات اساطیری ایران باستان از جمله دوره هخامنشیان است.

گوزن زرد یکی از حیوانات باستانی و بومی ایران است که در آن شاهد نقش 24 گوزن زرد (شاخ پهن) خواهیم بود.

یکی از نقوشی که در تخت‌جمشید و سنگ‌تراشی آن زیاد می‌بینیم، «سوارانی است که به‌تناوب بر اسب نشسته یا کنار هم ایستاده‌اند». جالب است بدانید که 28 عدد از این نقوش وجود دارد که در حاشیه پازیریک قابل‌مشاهده است.

 

نتیجه‌گیری

فرش‌ پازیریک در حال حاضر در موزه آرمیتاژ در سن‌پترزبورگ روسیه نگهداری می‌شود. در ابتدای کشف این فرش در قسمت‌هایی از آن به دلیل ارتباط مستقیم با رطوبت شاهد پوسیدگی بالایی خواهید بود که البته توسط کارشناسان و متخصصان تعمیر شده است. در پایان باید بار دیگر تأکید کرد که شواهد و دلایل فراوانی وجود دارد که فرش پازیریک یک فرش پشمی ایرانی است، اما نباید فراموش کرد که این یک حدس محض است و نمی‌توان با قاطعیت در مورد فرشی که 2500 سال پیش بافته نظر قطعی داد.

امیدوارم این مطلب از سایت فرش محتشم برای شما مفید بوده باشد.

0 از 5
0 نفر امتیاز داده اند

دیدگاه های شما

دیدگاه‌های ارسال شده توسط شما، پس از تایید تیم مدیریت منتشر خواهد شد.

ممنون از اینکه نظرات خود را با ما در میان می‌گذارید.

استفاده از مطالب فروشگاه اینترنتی فرش محتشم فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع بلامانع است. کلیه حقوق این سایت متعلق به شرکت نساجی هدیه البرز می باشد .

برداشت از کیف پول

دوست عزیز! لطفا مبلغ مورد نظرتان را برای برداشت از کیف پول محتشم وارد کنید.

مبلغ واریز به ریال
مقدار مبلغ درخواستی از مقدار موجودی کیف پول بیشتر است